vrijdag 3 februari 2017

De apotheose


Ze mag me veel vragen, mijn dochter, ook om de honderd vrolijke Afrikaanse vlagjes terug te geven die al een half jaar mijn tuin sieren. Met overschot aan reden want er staat een belangrijke eerste verjaardag op til, die van Lia. Vandaag is het zover.


                                    Hoger goed is er niet, al is een bevalling altijd een apotheose. Maar de baring van je dochter begeleiden en je kleinkind in je eigen handen mogen ontvangen is het summum.
Ik schrijf 'mogen' omdat het een gunst is, het eindresultaat van zien en zwijgen, van ervaren en kijken, van lezen en begrijpen en bovenal van vertrouwen.

Ik heb ze daarvoor bedankt, beiden, mijn dochter en haar man want hij stamt niet uit het thuisbevallingsmilieu, noch kent hij het reilen en zeilen van een geboortehuis.


Zonder al te veel woorden, vroeg ze me op een mooie dag - ze was dik halfweg de zwangerschap - zo langs haar neus weg, wat je er in een kraampakket moest zitten als iemand wou thuisbevallen.
Dat ik het zou opzoeken, zei ik. Uit het hoofd kende ik al drievierden van het pakket, in gedachten somde ik allerlei gerief op terwijl mijn hart een vreugdesprongetje maakte. Alhoewel ik de zwangerschap opvolgde had ik haar nooit in een of ander richting willen beïnvloeden maar nu gaf ze me groen licht voor een thuisbevalling al had ik met rood genoegen genomen.
Of dit de wens van beiden was, vroeg ik nog want de overtuiging van een zwangere vrouw is één,  het goedkeuren van de echtgenoot -mijn enigste schoonzoon - de som .
Hoor me hier, het was de de vroedvrouw in mij die sprak. Niet makkelijk dat moeder en vroedvrouw zijn. Vanaf die dag werd het dubbel genieten al zweeg ik over de plannen. Pas op 't laatste, als men me eens vroeg waar ze ging bevallen, maakte ik gewag van de bevallingsplaats en in één adem voegde ik eraan toe: 'Als alles goed gaat'.
Ideaal was de locatie op één hoog niet en al was haar beloofd dat de verbouwingen van het gelijksvloers achter de rug zouden zijn voor de vermoedelijke bevallingsdatum, we wisten allemaal dat het niet realistisch was. En toch heb je maar een vierkante meter nodig om te bevallen. Arbeiden kon in het bad boven, bevallen ernaast, of in de tot living omgetoverde slaapkamer, of in de slaapkamer van de tweeling.


Enkel in haar eigen slaapkamer met het grote bed kon ze niet bevallen wegens te weinig ruimte rondom en dan was de eerste verdieping opgebruikt. Plaats zat dus.
Drie februari 2016. Pas om 09u belt ze me om me niet uit mijn slaap te halen, ik die nooit slaap om negen uur. Al uren draaglijke weeën. Ik heb ze in bad geholpen, alles klaargezet en een paar uren later wist ik van welk geslacht mijn kleinkind was én de naam.

Alles erop en eraan, tien vingers, tien tenen, een mooi roos velletje, twee ogen die pas open gingen aan de borst, alle fases doorliep dat kind, ik had het zo vaak gezien en altijd als topmoment ervaren.
Zij was geboren, zij is, zij ontplooit zich, ze ademt, ze huilt, ze strekt de armen uit, ze zuigt, ze kijkt naar haar moeder, ze barst van adrenaline, ze slikt, ze wil eeuwig met die borst verkleven, ze huilt als ik haar weeg, meet en aankleed, zij zet me tot spoed aan; zij zegt 'Mama!'.
Het is feest, er is een kind geboren, de sneeuwbal aan het rollen. Het achterwaeren kan beginnen.

Kraamkost.
Een gele baby.


De onontbeerlijke placentaprint bij kaarslicht en muziek van Salif Keita


Het begraven van de nageboorte in de tuin.


Meter Griet, ook vroedvrouw, maakte onlangs deze prachtige foto met de protjespyama.


Elke maandag hou ik deze oogappel in mijn armen, doe neuze-neuze zoals op de dag van haar geboorte want ze is om te stelen. Niet te tellen wat ze al kan en nog zal kunnen of niet zal. Wat ook, wie ze ook wordt, we houden allemaal (te) veel van haar.
Kus, kus, kus, kus kus....lief, lief kind.




Dit is dan het weinig lyrisch einde van mijn blog, binnenkort sluit ik hem af, heel misschien, als ik ooit nog eens mijn vroedvrouwhanden zal uitsteken open ik de bewogen blog opnieuw om dat verhaal te vertellen
liefs
Leen, vroedvrouw in hart, op rust




donderdag 21 januari 2016

een warm applaus voor Kraamkost!

Hoe het in een ander zijn mond ligt weet ik niet, maar ik struikel erover. Ik vraag het haar wat ze van hét woord van het jaar vindt. 'Nee, klinkt niet', zegt de zwangere vrouw, maar ik ga niet schromen als men me na de bevalling vraagt wat ik wil hebben: 'een maal'.
Nog een ander kent het woord niet en vraagt zich af of het de moeder is die haar gasten op een maal vergast.
Net het omgekeerde, kraamkost is een maaltijd als cadeau voor een pasbevallen moeder en haar gezin.
Bepaalde bronnen menen dat de hype vanuit Amerika overgewaaid is... terwijl het een oud een gebruik is - laat het ons zo stellen - vooral bij de thuisbevallers. Om wille van dat succes bracht ik even het aan in mijn BBBoek  (1999) maar niet onder die noemer, er stond simpelweg 'maaltijd' onder het item:
'Hoe word je een ideale kraambezoek(st)er?', p 211. Uit het voor mij internetloze tijdperk.

Dat nu uitpuilt van adviezen. Hoogtijd voor duidelijkheid en daar wordt nu aan gewerkt door een succesvol tandem:  Madame Zsazsa, beroemd van 'Allemaal rokjes' en Dorien Knockaert (verzorgt voor De Standaard de culinaire reportages op een spitsvondige manier - 'J'aime Jaimie'...). Alles wat die twee vrouwen aanraken verandert in goud. Het boek 'Groeten uit Transitië' (mijn favoriet) was het begin van hun samenwerking. Het derde boek, een kanjer van van 320 blz:  'De Moestuin van Madame ZsaZsa', was een huzarenstuk. In één jaar een tuin creëren, bezaaien, onderhouden, oogsten en heel dat gebeuren in geuren en kleuren weergeven, het zijn de optimisten gegeven. Maar ze zijn jong en veerkrachtig en zie, er zit nog een gat in die markt: een kraam kost boek. Het komt eraan. Ik ben benieuwd welke adviezen en menu's ze voor ons gaan toveren.
Heel de materie, de voeding van de kraamvrouw, is inderdaad belangrijk. Zelfgemaakte ingevroren kost kan al een stap vooruit zijn zijn, maar een kraamvrouw wil ook wel eens iets vers. Wel dat mag je voortaan aan het bezoek vragen.

Maar waaraan moet de voeding voor een kraamvrouw voldoen? Ze moet de vrouw doen aansterken o.m.v. het bloedverlies (rundsvlees en groene groenten!), de weerstand opbouwen, de melkproductie stimuleren ...laat het duidelijk wezen dat chips met cola die krachten niet bevatten.  
In vele culturen wordt het belang van soep onderstreept. Zo zag ik een Libanese papa richting keuken verdwijnen na de thuisgeboorte van zijn dochter. Hij begon zowaar te zingen toen hij in de keuken stond te rommelen. Na een half uur stegen er zo'n overheerlijke aroma's op vanuit de keuken dat mijn maag er vrolijk bij begon te knorren. Hij deed wat hij in zijn land na elke geboorte had geproefd en gezien : soep maken, uitdelen en eten.
Ingrediënten van de Libanese kraamsoep:
2 kippenbillen, 1 fijn gesnipperde ui, 1 teentje geperste knoflook, 1 mespuntb kardemonpoeder, 1/2 theelepel kurkuma (geelwortel), 1 mespunt komijnpoeder, 1/2 theelepel curry, 4 grote wortelen in schijfjes, 1 grote patat in blokjes, erwtjes, een handvol mais en vermicelli, fijngesneden peterselie, vers citroesap, zout en peper. 
Bereiding:
De kippenbillen zet je onder water samen met de ui, knoflook en kruiden; aan de kook brengen; dan wortelen en patat. Eens de kip gaar is, haal je die uit de bouillon en snij je het vlees in stukjes, daarna alles terug in de pot samen met de erwtjes en de mais, even goed laten koken om dan als laatste de vermicelli toe te voegen. Opdienen met peterselie en citroensap. Superlekker.

In 1997, on 'The third international homebirth conference' te Stockhom in Zweden kwam er meer aan bod dan bevallen. In een document van 5 pagina's over 'Homebirth in (het arme n.v.d.R.) Nepal' (56%) vond ik het volgende over voeding:
'...There are strong beliefs and taboes regarding to food. Foods are divided in two categories: hot food an cold food. Green vegetables, fruits, some pulses, certain meats (pork, duck, mutton and buffalo) are cold food. The group of warm foods contains milk, cooked butter (ghee), chicken and goat meat. In the postpartum period woman should not take cold food.

Special attention is given to the new mother in the first month of delivery, there are restrictions on het activities so that she can rest and devote all her attention to het baby. Special foods are given to the mother to help her regain her strength and to stimulate breastmilk production. She will be given rice, soup, chicken (kukhura) and clarified butter at least three times a day. Particular attention is given to the soup. It is made of chicken broth with pieces of chicken (a commodity normally rarely eaten) and herbs (especially parsley seed) which are beleived to stimulate milk production. Breatfeeding another woman's child is a very common practise in Nepal.
Woman will drink 'chang', a kind of beer made from fermented grains, to encourage the milk production. The chang can be made of millet, rice, maize..

Kraamvoeding, je mag ermee uitpakken.

dinsdag 5 januari 2016

...er gebeuren rare dingen rondom mij...


 Gynaecologen waarschuwen voor vervuiling


De internationale federatie van gynaecologen waarschuwt dat onze huidige blootstelling aan giftige stoffen tijdens de zwangerschap en borstvoeding de menselijke voortplanting bedreigt.
In aanloop tot haar jaarcongres publiceert de Figo, de federatie die de verenigingen van gynaecologen en verloskundigen van 125 landen overkoepelt, in haar vakblad een waarschuwing dat het de verkeerde kant opgaat met de milieuvervuiling. ‘We verdrinken de wereld in ongeteste en onveilige stoffen, en de prijs voor onze reproductieve gezondheid is beangstigend’, zeggen de auteurs.
Misvallen en doodgeboorten, groeivertragingen, aangeboren misvormingen, achterlijkheid, en een stijging in kanker en ADHD worden in verband gebracht met pesticiden, luchtverontreiniging, plastics, oplosmiddelen en dergelijke. Bovendien worden vooral de armen getroffen.
We voelen ons verplicht om op te roepen tot een beleid dat onze patiënten beschermt.’
Volgens de Figo  ( international federation of gynaecolgy and obstetrics ) sterven jaarlijks zeven miljoen mensen aan luchtvervuiling, kost de behandeling van hormoonverstorende stoffen alleen al in Europa 157 miljard euro per jaar, en betaalden de VS in 2008 voor de behandeling van kinderziekten door milieuvervuiling 76,6 miljard dollar. Ze roept haar leden op om te ijveren voor een beleid dat blootstelling vermindert, voedselveiligheid garandeert, milieuhygiëne onderdeel maakt van de gezondheidszorg en milieulasten rechtvaardig verdeelt.

De Standaard okt 15


Luchtvervuiling heeft impact op brein van baby



Blootstelling aan luchtvervuiling tijdens de zwangerschap vermindert mogelijk de intelligentie van de baby en verhoogt het risico op ADHD.
Amerikaanse onderzoekers volgden zeshonderd kinderen uit New York jarenlang. Tijdens hun zwangerschap droegen de moeders 48 uur lang een rugzakje met een toestel dat de hoeveelheid PAK’s mat die ze inademden. PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) zijn stoffen die onder meer in uitlaatgassen van auto’s en in sigarettenrook zitten. Ze kunnen via de placenta de ongeboren baby, en zijn hersenen, bereiken.
Bradley Peterson en zijn collega’s van het Children’s Hospital Los Angeles testten alle kinderen toen ze drie, vijf en zeven waren. De kinderen van de moeders die de meeste PAK’s binnenkregen, bleken zich trager te ontwikkelen, onder meer in hun taalgebruik, en vaker last te hebben van angsten en depressieve gevoelens dan kinderen van moeders die minder waren blootgesteld aan luchtvervuiling.
Bij veertig van de kinderen maakten de onderzoekers nu ook een MRI-scan van hun hersenen. Hoe groter de blootstelling aan PAK’s, hoe minder witte stof ze in hun linkerhersenhelft bleken te hebben. De witte stof omvat de delen van de hersenen die verantwoordelijk zijn voor informatieoverdracht. Deze kinderen scoorden ook slechter op intelligentietests en ze hadden vaker gedragsproblemen zoals ADHD en antisociale gedragsstoornis dan kinderen van wie de moeder minder was blootgesteld aan vervuilde lucht.
Bovendien verschilde hun vorm van ADHD van de algemeen beschreven vorm, waardoor de onderzoekers vermoeden dat ze op een specifiek subtype zijn gestoten, veroorzaakt door luchtvervuiling. PAK’s werken vermoedelijk indirect in op het brein. Ze zwengelen er de productie aan van stikstofmonoxide en onstekingsbevorderende eiwitten. Dat zorgt voor de dood van nabijgelegen hersencellen. Ook kunnen PAK’s de productie van myeline verminderen – dat is de witte stof die zorgt voor een snelle signaaloverdracht tussen hersencellen.
“Onze bevindingen wakkeren de ongerustheid aan over de effecten van luchtvervuiling op de hersenontwikkeling van kinderen en de gevolgen daarvan op cognitie en gedrag,” zegt Bradley Peterson. Dat de impact op de hersenen veroorzaakt wordt door PAK’s kan Peterson niet voor honderd procent hard maken, maar het is wel waarschijnlijk. Want eerder onderzoek bij proefdieren suggereerde al dat prenatale blootstelling gedrags- en leerproblemen kan opleveren. En de veertig kinderen die een MRI-scan ondergingen, waren minimaal blootgesteld aan andere vaak voorkomende schadelijke stoffen, zoals tabaksrook, lood en insecticiden. De proefpersonen kwamen allemaal uit een kansarm milieu met een Afro-Amerikaanse achtergrond of latinoachtergrond. Peterson en zijn collega’s zijn gestart met een nieuwe studie met meer kinderen en moeders uit een meer algemene populatie om te zien of ze hun resultaten kunnen bevestigen.
vakblad 2015 JAMA psy

woensdag 11 november 2015

Brazil world's highest rate of C-section

Men wil het tij keren van the body- consious culture vrouwen die al decennia lang d.m.v. keizersnede willen bevallen. Wat ik nergens lees maar wel hoorde of internationale congressen is dat er na de keizersnede ook snel wat buikvet wordt verwijderd. Met platte buik terug thuis, hm, daar zou menig vrouw voor tekenen. Als je verder leest begrijp je dat niet alleen de vrouwen schuld treffen, het systeem van geplande keizersnedes is er zover ingebakken dat een spontane bevalling er nog moeilijk tussen kan.


             Brazil introduces new cesarian birth rules  (07-2015, BBC news)

"New rules have come into force in Brazil aimed at reducing the country's high number of caesarean births.
Eighty-five per cent ( 85%) of all births in Brazilian private hospitals are caesareans
and in public hospitals the figure is 45%.
The new rules oblige doctors to inform women about the risks and ask them to sign a consent form before performing a caesarean.
Doctors will also have to justify why a caesarean was necessary.
They will have to fill in a complete record of how the labour and birth developed and explain their actions.
Each pregnant woman will now be assigned medical notes which record the history of her pregnancy, which she can take with her if she changes doctors.
The new rules are designed to reduce unnecessary surgical procedures, and ensure pregnant women are aware of the risks associated with caesareans.
However, experts say that a scarcity of maternity beds and wards equipped to deal with natural births means that for many women in Brazil, caesarean birth is seen as the best option.
"The best way to guarantee yourself a bed in a good hospital is to book a caesarean," Pedro Octavio de Britto Pereira, an obstetrician and professor at the Federal University of Rio de Janeiro, said in an interview with BBC Brasil last year.

'Uncivilised and primitive'

Women who want to give birth naturally in a private hospital have reported finding all the beds are reserved for scheduled deliveries.
There have been numerous reports of women going into labour without a caesarean scheduled and being forced to travel from hospital to hospital in search of a bed.
Researchers say many women also see caesareans as more civilised and modern, and natural birth as primitive, ugly and inconvenient.
In Brazil's body-conscious culture, where there is little information given about childbirth, there is also huge concern that natural birth can make women sexually unattractive.
Many doctors prefer caesareans too, as they can plan the time of a birth, and feel more protected from litigation.
Gynaecologist Renato Sa told BBC Brasil: "Doctors are responsible for what happens and in a situation of risk they chose a caesarean, because if there is a death or complication they will be asked why they didn't do this. Doctors are afraid of natural childbirth."

donderdag 15 oktober 2015

gelukkig in de eerste sneeuw


Mogelijk was het 1998, zeker weten de 14de van de maand februari en gezien de papa erbij was ook nog weekend. Met z'n allen in t-shirt op de fiets, op weg naar het ijssalon Sint-Amandus - toen nog gerund in een prachtig herenhuis - om deze warme zonnige dag te vieren bij een lekkere coupe. Al fietsend sprak ik mijn kroost toe: 'Dit gaan jullie zelden nog meemaken: warme zonneschijn op Valentijn.'

KMI, wie volgt het nie?
14 Oktober 2015: de eerste sneeuw van het seizoen, van de eeuw?


Edoch, jaren geleden, nog in volle achterwarens-roep spoed ik me pal overdag naar Leuven voor een vrouw in barensnood en gezien het een tweede kind betrof sta ik volgeladen aan de voordeur, dat spaart tijd.
Goed geraden, ze is nog niet wanhopig, al weet ik niet of deze - leek wel - immer vrolijke dame de expressie 'wanhoop' z/wou etaleren; ze is wel opgelucht dat ik er geraakt ben. Ik anders ook om honderd andere reden want het is, het was geen sinecure om steeds alles achter te laten voor een bevalling, maar ik dwaal af. We praten bij wijl ik uitpak, ik begroet de vriendelijke man, luister met de doptone naar de baby in de buik tussen twee weeën in. Alles staat klaar, als ze nu binnen de minuut zegt 'ik moet persen' dan mag ze dat. De baarkruk - met twee àà's - is zo opgesteld dat ze met de rug naar 't venster zal bevallen. Niet lang daarna zoekt ze bij het slaken van een diepe zucht die gekke stoel zonder zitvlak zelf op. Zonder woorden neemt de man achter haar plaats op een andere kruk.
Het gaat goed, ik voel de juiste hormonen stromen, bij haar, bij hem, bij mij. Een grimas wisselt zich af  met een lach, de man wiegt zijn vrouw. Met weinig woorden wordt een kind geboren en dan volgt de ontlading.
-Wat is het?
-Ah, zie je wel!
-Kijk, hoe mooi!
Ik geef wat aanwijzingen voor de komende moederkoek en kijk haar aan, dan de papa en dan verdwijnt mijn blik naar buiten. Ik kan het niet geloven, kijk, als om me te heroriënteren, naar hen, naar de muur en dan weer naar het venster.
Met de moederkoek in de hand vraag ik hen beide het hoofd te draaien en zeg:
-Zien jullie wat ik zie?
-Oh!
-Dan ben ik niet aan het hallucineren. Bij elke verjaardag kunnen jullie het vertellen: kind, tijdens jouw geboorte, de 24ste oktober 2003, nog voor het donker werd, viel de eerste sneeuw van het jaar!


dinsdag 18 augustus 2015

Kathleen Ferrier - Kindertoterlieder




"Nun will die Sonn' so hell aufgeh'n"
Nun will die Sonn' so hell aufgeh'n
als sei kein Unglück die Nacht gescheh'n.
Das Unglück geschah nur mir allein.
Die Sonne, sie scheinet allgemein.
Du musst nicht die Nacht in dir verschränken
musst sie ins ew'ge Licht versenken.
Ein Lämplein verlosch in meinem Zelt,
Heil sei dem Freudenlicht der Welt.
 
Friedrich Rückert